کیمیاگران قرن ۲۱

[ad_1]

کیمیاگران قرن ۲۱

کوره های بزرگ و کوچکی که آتش از هرکدام آنها زبانه می کشد, چند ظرف اسید, قطعات فلز سرب و بیشتر ابزاری را که در کارگاه های ریخته گری کاربرد دارد می توان در کارگاه های غالکاری پیدا کرد


کوره‌های بزرگ و کوچکی که آتش از هرکدام آنها زبانه می‌کشد، چند ظرف اسید، قطعات فلز سرب و بیشتر ابزاری را که در کارگاه‌های ریخته‌گری کاربرد دارد. می‌توان در کارگاه‌های غالکاری پیدا کرد.




غالکاری حرفه سختی است، اما خیلی ها به علت درآمد خوبی که دارد سراغش می روند، زیرا غالکارها با فلز گرانبهای طلا سر و کار دارند.




آنها به طور مستقیم با افرادی که کارگاه طلاسازی دارند، کار می کنند تا ذرات طلایی را که سازندگان طلا هنگام ساخت اشیایی مانند انگشتر، النگو و گردنبند از دست می دهند دوباره به دست بیاورند. برای این که از زیر و بم کار غالکارها بیشتر بدانیم به یکی از کارگاه های این افراد در خارج از شهر تهران رفتیم.




وانت بار جلوی کارگاه توقف می کند و کارگرها بار اتومبیل را که چند کیسه پلاستیکی پر از زباله و چند بشکه آب است، خالی می کنند.




صاحب بار مرد جوانی به نام احمد و مالک یکی از کارگاه های طلاسازی تهران است. او درباره علت آمدنش به کارگاه غالکاری می گوید: با توجه به میزان کار و طلایی که می سازم هر چند ماه یکبار اینجا می آیم تا غالکارها طلای از دست داده ام را به من برگردانند.




همیشه وقتی طلاساز ها اشیایی مانند النگو و انگشتر می سازند مقداری طلا از دست می دهند، چون هنگام پرداخت طلا براده هایی از آن جدا می شود.




برای نمونه وقتی طلاساز ها تصمیم می گیرند یک انگشتر بسازند باید با سوهان یا برس های مخصوص آن را شکل دهند. طبیعی است با جدا شدن براده ها از وزن طلای اولیه کاسته می شود.




● قوانین کارگاه های طلاسازی




طلاساز ها برای این که جلوی ضرر و زیان خود را بگیرند، سعی می کنند ذرات طلا را دوباره به دست بیاورند.




برای این کار آنها در محیط کارگاه خود به نکات زیادی توجه می کنند، مثلا کف کارگاه های طلاسازی همیشه فنس های پلاستیکی یا فلزی می گذارند تا براده های طلا به کفش کارگرها نچسبد.




البته قوانین کارگاه های طلاسازی با گران شدن قیمت طلا رابطه مستقیمی دارد. هرچه قیمت این فلز خوش آب و رنگ بالا برود طلاسازها در کارگاه های خود قوانین سختگیرانه تری اجرا می کنند.




جالب است بدانید برخی طلاسازها از کارگران خود می خواهند هنگام کار کمتر حرف زده یا ماسک به صورت بزنند، زیرا آنها ادعا می کنند، ممکن است ذرات ریز طلا هنگام حرف زدن وارد دهان کارگرها شود!




همچنین کارگرها در کارگاه های طلاسازی هنگام شست و شوی دست و صورت خود باید مراقب باشند تا آب مصرفی خود را درون بشکه نگهداری کنند چون ذراتی که به دست و صورت آنها چسبیده است پس از شست و شو وارد آب می شود. به همین علت طلاساز ها آب مصرفی خود را هم به کارگاه های غالکاری می برند تا طلایی که در آن وجود دارد، بازیافت شود.




علاوه براین موارد، طلاساز ها سعی می کنند محلی را به عنوان کارگاه در نظر بگیرند که هیچ پنجره یا روزنه ای نداشته باشد و برای هواکش های کارگاه خود فیلتر می گذارند تا ذرات ریز طلا از طریق هوا به خارج از کارگاه منتقل نشود.




باید اضافه کنیم طلاساز ها تکه پارچه هایی که کارگران با آن لوازم کار خود را تمیز می کنند هم دور نمی ریزند، چون معتقدند ذرات ریز طلایی که به این دستمال ها چسبیده، قابل بازیافت است.




● کارگاه غالکاری




بعد از این که طلاساز ها وسایلی را که احتمال دارد ذرات طلا به آنها چسبیده باشد، جمع آوری کردند آنها را به کارگاه های غالکاری می برند تا طلای از دست رفته خود را به دست بیاورند.




این وسایل که بیشتر شامل دستمال و خاک کف کارگاه است در اختیار غالکارها قرار می گیرد، البته به این وسایل باید بشکه های آبی کارگران کارگاه ها طلاسازی را نیز اضافه کرد.




یکی از طلاسازهایی که به کارگاه غالکاری آمده است، می گوید: من در دو ماه گذشته از یک کیلوگرم شمش طلا برای ساختن زیور آلات استفاده کردم، اما بعد از این که زیورآلات ساخته شده آن را وزن کردم متوجه شدم ۱۰۰ گرم از طلای اولیه ای که به کار گرفته ام، کم شده است. به این علت اشیایی که فکر می کنم ذرات طلا به آن چسبیده اند را آورده ام تا غالکارها طلای به هدر رفته ام را به من برگردانند.




به این ترتیب کارگران کارگاه غالکاری وسایلی را که مرد طلاساز آورده و حدود۱۰۰ کیلوگرم می شود در ظرف های بزرگی از جنس فلزی می ریزند تا آتش بزنند. ماشاءالله جلالی قمشه، غالکار باسابقه ای است که این حرفه از پدر به او ارث رسیده است.




او می گوید: ابتدا باید همه وسایلی را که آقای طلاساز آورده آتش بزنیم و در مرحله بعد خاکستر به دست آمده را در کوره ها بریزیم.




کوره هایی که غالکارها از آن استفاده می کنند، کوچک است و برای ذوب شدن فلز طلا، نقره و سرب به کار گرفته می شود. غالکارها قبل از این که خاکسترهای به دست آمده را در کوره بریزند ابتدا مقداری سرب و نقره در کوره می ریزند تا ذوب شود. جلالی ادامه می دهد: سرب و نقره به ما کمک می کند تا بهتر بتوانیم ذرات طلا را بازیافت کنیم.




به این ترتیب وقتی سرب و نقره به شکل مذاب درآمد غالکارها خاکستری را که از سوزاندن وسایل کارگاه طلاسازی به دست آمده، درون کوره می ریزند.




پس از چند دقیقه، ناخالصی هایی که درون خاکستر بوده روی سطح مواد مذاب قرار می گیرد. به این شکل غالکارها با کج کردن کوره، ناخالصی ها و سرب مذاب را از کوره بیرون می ریزند، چون طلا و نقره پایین تر از سرب و ناخالصی ها قرار می گیرند.




به این شکل ناخالصی ها از ذرات طلا و نقره جدا می شود، اما هنوز پایان کار نیست، زیرا به طور صد درصد طلای خالص بازیافت نشده است. بعد از این مرحله غالکارها طلا و نقره گداخته را که مانند خمیر به هم چسبیده اند، به وسیله انبرهای مخصوصی برمی دارند. مرد غالکار اضافه می کند: ما به مخلوط به دست آمده قرص طلا و نقره می گوییم.




بهتر است بدانید هنوز مقداری سرب به قرص طلا ونقره چسبیده است. برای همین غالکارها به وسیله چکش به قرص طلا و نقره ضربه می زنند تا ذرات سرب از آن جدا شود.




● طلا، نقره و اسید




به گفته مرد غالکار در مرحله بعد نوبت به این می رسد که طلا و نقره از یکدیگر جدا شوند. برای این کار غالکارها قرص طلا و نقره را در اسیدنیتریک می جوشانند.




جلالی ادامه می دهد: پس از چکش کاری، طلا و نقره را درون ظرفی از جنس استیل می گذاریم و اسید نیتریک به آن اضافه می کنیم.




به این ترتیب آقای غالکار ظرف حاوی اسید نیتریک و قرص طلا و نقره را روی اجاقی می گذارد تا جوش آید. کمی بعد اسید به جوش می آید و بخار خرمایی رنگی از آن بلند می شود.




جلالی می گوید: کار ما خطرات زیادی دارد، چون ما با مواد مذاب، شیمیایی و اسید سر کار داریم. به همین علت کارگاه های ما همیشه خارج از شهر قرار دارد. برای نمونه همین بخار خرمایی رنگ بسیار سمی است و اگر شخصی آن را تنفس کند ریه اش صدمه زیادی می بیند.




بعد از چند دقیقه، حجم بخار خرمایی رنگ کم می شود. غالکارها می گویند این نشانه ضعیف شدن اسیدنیتریک است، به همین علت دوباره به ظرف اسید اضافه می کنند. غالکار ها چند بار این کار را انجام می دهند تا اسیدنیتریک، نقره را در خود حل کند و ذرات طلا در ته ظرف جمع شود.




در این مرحله ذرات طلا به شکل پودر در آمده، اما هنوز نمی توان گفت طلا ناخالصی ندارد چون مقداری نقره به آن چسبیده است، به این علت غالکارها ذرات طلای به دست آمده را با آب جوش می شویند.




جلالی ادامه می دهد: وقتی ما ذرات طلا را با آب جوش می شوییم آب به رنگ شیر در می آید. این تغییر رنگ نشانه این است که هنوز مقدار کمی نقره به ذرات طلا چسبیده است. ما آنقدر این کار را تکرار می کنیم تا رنگ آب تغییر نکند. به این شکل طلای ۲۴ عیار به دست می آید و غالکارها بعد از وزن کردن، آن را در اختیار مشتری های خود می گذارند. جالب است بدانید غالکارها موفق شدند از وسایلی که مرد طلاساز در اختیار آنها قرار داده بود۹۰ گرم طلا بازیافت کنند.




مرد طلاساز مقدار زیادی از طلاهای از دست رفته خود را به دست آورد، اما این پایان کار غالکارها نیست، چون آنها باید نقره حل شده در اسید نیتریک را هم بازیافت کنند. جلالی توضیح می دهد: برای این کار باید محلول حاوی اسیدنیتریک، آب و نقره را درون ظرف های پلاستیکی ریخت و چند قطعه فلز مسی را درون آن گذاشت.




به این ترتیب ذرات نقره جذب فلز مس می شوند. این کار معمولا حدود ۱۲ ساعت زمان می گیرد تا همه ذرات نقره ای که در محلول آب و اسید وجود دارد جذب قطعات مس شوند.




آقای غالکار می گوید: برای این که بدانیم نقره در محلول باقیمانده است مقداری نمک به آن اضافه می کنیم. اگر نمک بسرعت در آب ته نشین شود نشانه این است که در محلول دیگر نقره وجود ندارد، ولی اگر نمک مثل شیر در محلول پخش شود نشانه این نکته است که هنوز ذرات نقره در محلول وجود دارد و باید کار را ادامه داد.




● چاه فاضلاب ۲۰۰ میلیونی




زندگی غالکارها بی شباهت به افرادی نیست که در جستجوی طلا، سفرهای دور و درازی داشته اند و داستان زندگی آنها سوژه فیلم های سینمایی شده است.




جالب اینجاست که هرچه قیمت این فلز بالا می رود افراد بیشتری برای به دست آوردن آن دست به کار می شوند و سر از مکان هایی درمی آورند که برای خیلی ها باورکردنی نیست.




برای نمونه ماجرای چاه فاضلاب ۲۰۰ میلیون تومانی بازار، خاطره و بحث مشترک خیلی از غالکارها بوده و هست.




یکی از غالکارها در این باره می گوید: تا مدتی قبل که طلا اینقدر گران نشده بود طلاسازها برای کار مقررات سفت و سختی نداشتند به همین علت کمتر طلاسازی به فکر غالکاری و برگشت طلاهای از دست رفته خود بود، اما حالا همه مراقب هستند و غالکارها به هر محلی که حدس می زنند طلا وجود دارد سر می زنند.




مرد غالکار می گوید: در بازار تهران مجتمع هایی هست که در آن کارگاه های طلاسازی زیادی وجود دارد. چاه فاضلاب این کارگاه ها مشترک است. به همین علت غالکارها تقریبا مطمئن هستند حجم زیادی طلا باید آنجا تلنبار شده باشد.




معمولا روی چاه های فاضلاب کارگاه های طلاسازی بسته به میزان فعالیت آنها قیمت هایی در حدود ۱۰ و ۱۵ میلیون تومان می گذارند، اما چاه فاضلاب بازار قیمت بیشتری داشته تا جایی که برخی ها ادعا می کنند معادل ۲۰۰ میلیون تومان طلا آنجا وجود دارد.




اما دست یافتن به این گنج پنهان کار ساده ای نیست. مرد غالکار توضیح می دهد: خیلی ها تلاش کردند طلاهای این چاه را استخراج کنند ولی نتوانستند، چون این چاه به آب های زیرزمینی وصل است و نمی توان آن را به طور کامل تخلیه کرد.




بیشتر خاطرات غالکارها به تلاش برای به دست آوردن طلا از محل و اشیایی مربوط می شود که کمتر شخصی می تواند فکرش را بکند. برای نمونه جلالی می گوید یک بار مقدار زیادی طلا از یک کولر آبی به دست آورده است. او ادامه می دهد: مدتی قبل طلاسازی سراغ من آمد و ادعا کرد مقدار زیادی طلا در کولر کارگاه او جمع شده است.




به گفته جلالی چون کارگاه مرد طلاساز به کانال کولر مجهز نبوده، او کولر را در سالن کارگاه کار گذاشته بود. آقای غالکار اضافه می کند: به این شکل کولر همراه هوا ذرات ریز طلای موجود در کارگاه را به درون خود می کشیده و سبب شده در طول ۱۲ ماه حدود ۶۰ گرم خاک و جرم در کف کولر جمع شود. وقتی این حجم خاک و جرم را در کوره ریختم توانستم ۴۰ گرم طلای خالص بازیافت کنم.


مهدی آیینی

[ad_2]

لینک منبع

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *